طرح های شبه آزمایشی یا شبه تجربی یا نیمه تجربی Quasi-experimental designs

وقتی امکان اجرای طرح آزمایشی را نداشته باشیم از این طرح استفاده می کنیم. این طرح ها توانایی کنترل برخی از عوامل یا ملاک های "روایی درونی" را دارد.

کارایی این طرح به اندازه طرح آزمایشی نیست اما نسبت به طرح های پیش تجربی یا آزمایشی مقدماتی و طرح های همبستگی برتری دارند چون " بیش از یک گروه نمونه " دارند و توانایی " کنترل متغیرها" در آنها بیشتر است. روش کنترل در این طرح ها با طرح های همبستگی بیشتر "کنترل آماری" است تا " تصادفی ساختن " آزمودنی ها.

هر چند محقق توانایی کنترل همه ی عوامل را ندارد ولی حداقل یکی از عامل های زیر را می تواند کنترل کند :

متغیر مستقل در چه زمانی اجرا و چه گروهی مورد آزمایش قرار بگیرد

مشاهده یا اندازه گیری چه موقع صورت گیرد

تفاوت طرح های آزمایشی با شبه آزمایشی در میزان کنترل و نظارت بر عوامل تهدید کننده " روایی درونی و روایی بیرنی " است. در طرح های آزمایشی سعی می شود بیشترین کنترل بر عوامل تهدید کننده " روایی داخلی " اعمال شود در شبه آزمایشی بر " روایی خارجی" تحقیق .

چند نمونه از طرح های شبه آزمایشی :

طرح سری های زمانی ( با یک گروه و با دو گروه ) time-series design

طرح نمونه های زمانی معادل equivalent time-samples design

طرح گروه های کنترل نامعادل non-equivalent control group design

طر پیش تست-پس تست با نمونه های جداگانه separate-sample pretest-posttest control group design

طرح ترمیم شده patched up design